Langdurige zzp-opdracht is niet automatisch een dienstverband

Een langdurige zzp-opdracht leidt niet automatisch tot een arbeidsovereenkomst. Dat bleek uit een recente uitspraak van het Gerechtshof Den Haag over een zelfstandige die bijna vijftien jaar voor dezelfde opdrachtgever werkte. Voor uitvaartorganisaties die regelmatig of langdurig zzp’ers inschakelen, laat deze uitspraak vooral goed zien welke omstandigheden een rechter tegen elkaar afweegt.

De zaak ging over een webontwikkelaar die eerst werknemer was bij de Unie van Waterschappen. In 2010 eindigde zijn arbeidsovereenkomst. Vanaf dat moment werkte hij via zijn eigen onderneming voor dezelfde organisatie. Die samenwerking duurde uiteindelijk bijna vijftien jaar.

Toen de opdrachtgever de samenwerking beëindigde, stelde de webontwikkelaar dat hij in werkelijkheid al die jaren werknemer was gebleven. Het Gerechtshof Den Haag ging daar niet in mee.

De lange duur van de samenwerking telde mee. Bijna vijftien jaar voor dezelfde opdrachtgever werken, past minder goed bij het beeld van een tijdelijke zelfstandige opdracht.

Daarnaast voerde de zelfstandige het werk al die jaren zelf uit. Hoewel de overeenkomsten op enig moment vervanging toestonden, maakte hij daar nooit gebruik van.

Ook had hij vóór de zzp-periode bij dezelfde organisatie in loondienst gewerkt. Dat is relevant wanneer je beoordeelt of iemand na beëindiging van een dienstverband werkelijk als zelfstandig ondernemer verdergaat.

Deze omstandigheden spraken volgens het hof dus vóór het bestaan van een arbeidsovereenkomst. Toch gaven ze niet de doorslag.

Andere omstandigheden lieten namelijk duidelijk ondernemerschap zien. De webontwikkelaar onderhandelde zelf over zijn opdrachten. Hij kon voorstellen van zijn opdrachtgever afwijzen of een tegenvoorstel doen. Verschillende overeenkomsten stelde hij zelf op en aanvankelijk golden zijn eigen algemene voorwaarden. Ook veranderden de afspraken in de loop van de tijd, bijvoorbeeld over zijn tarief en intellectuele eigendomsrechten.

Daarnaast had hij veel vrijheid om zijn werkzaamheden in te delen. Er gold een gemiddeld aantal uren, maar hij bepaalde grotendeels zelf wanneer hij werkte. Het aantal gefactureerde uren en daarmee zijn maandelijkse inkomsten wisselden. In sommige maanden factureerde hij helemaal niet.

Dat verschilt duidelijk van een werknemer die volgens vaste werktijden werkt en iedere maand een vast loon ontvangt.

Ook de dagelijkse praktijk woog zwaar. Er vonden geen functioneringsgesprekken of inhoudelijke beoordelingen plaats. De opdrachtgever kon de werkzaamheden inhoudelijk zelfs nauwelijks beoordelen. Het resultaat stond centraal: de websites moesten goed functioneren.

De zelfstandige nam bovendien niet deel aan het tweewekelijkse personeelsoverleg en hoefde zich niet aantoonbaar aan alle interne regels en processen van de organisatie te houden.

Dat hij soms op kantoor werkte, een eigen werkplek had en werd uitgenodigd voor personeelsfeesten, vond het hof onvoldoende om hem als werknemer te beschouwen.

De webontwikkelaar bracht btw in rekening, gebruikte voor zijn werkzaamheden ook eigen apparatuur en had een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Zijn uurtarief lag bovendien aanzienlijk hoger dan het loon dat hij eerder als werknemer per uur verdiende.

Ook verklaarde hij dat hij naast deze opdrachtgever voor andere opdrachtgevers werkte. Daarmee gedroeg hij zich niet alleen binnen deze opdracht als zelfstandige, maar ook daarbuiten als ondernemer.

Het hof woog al deze omstandigheden samen en kwam tot de conclusie dat de kenmerken van een overeenkomst van opdracht zwaarder wogen dan de kenmerken van een arbeidsovereenkomst.

De uitspraak betekent dus niet dat je een zzp’er zonder risico vijftien jaar kunt inhuren. De zaak laat duidelijk zien dat de rechter naar het totaalbeeld kijkt en dat bepaalde aspecten niet per definitie zwaarder wegen dan andere.

Uiteraard laat deze zaak zich niet een op een vertalen naar hoe de Wet DBA geïnterpreteerd kan worden in de uitvaartbranche. Zo verrichtte de webontwikkelaar werk dat volgens het hof geen kerntaak was van de organisatie die hem inhuurde. Niemand binnen de organisatie deed hetzelfde werk en hij kon zijn opdracht voor een belangrijk deel zelfstandig uitvoeren. Bij zzp’ers in de uitvaartbranche kan dat anders liggen.